Wat is veiligheid en gezondheid ons waard?

Historisch gezien hebben we gedurende duizenden jaren gedacht dat ‘pech’ een straf van god was, zodat preventie van ongevallen niet nodig zou zijn. Vanaf ongeveer 1850 ging deze ‘religieuze’ schuldcultuur over in een individuele schuld­cultuur: pech was het gevolg van eigen fouten. De overheid trof in beide gevallen nooit enige blaam.

De overheid waakt over uw veiligheid

Na de Tweede Wereldoorlog veranderde dat sterk. In enkele tientallen jaren hebben we een vergaande verzorgingsstaat opgebouwd. De verantwoordelijkheid van de overheid voor alle arbeids- en gezondheidspech kwam daarbij centraal te staan.
> Lees meer.

Overvloed, schaarste en onbehagen: over een onmogelijke vraag

De vraag die centraal staat in dit cahier is een even ongemakkelijke als onmogelijk te beantwoorden vraag. Toch werpen we hem op, en putten we ons uit in het vinden van een antwoord. Het is geen toeval dat we deze vraag juist nu stellen.
> Lees meer.

Het kostenplafond

Waar komt de huidige opleving van de discussie over de kosten van een leven vandaan in Nederland? Er zijn steeds meer alarmerende berichten dat de kosten van de gezondheidszorg uit de hand gaan lopen.
> Lees meer.

Onderzoek naar dure ziekten

Behandeling kan duur zijn, maar onderzoek kost ook geld. Waarom zou je onderzoek doen naar aandoeningen die zeer zeldzaam zijn en waarbij je weet dat als er een middel uitkomt, dit onbetaalbaar is? Een voorbeeld hiervan zijn zeldzame stofwisselingsziekten.
> Lees meer.

Ethisch-filosofische visie op wat een leven mag kosten

De vraag ‘wat is een mensenleven waard’ is net zo bijzonder als vragen aan een indiaan welke prijs zijn land heeft. Moeder Aarde is geen bezit, laat staan dat land opgesplitst en verkocht kan worden.
> Lees meer.

De rechtvaardiging van keuzes

Keuzes over rechtvaardige verdeling van zorg vanuit een beperkt collectief zorgbudget zijn moeilijk omdat ze gaan over leven, kwaliteit van leven en soms ook over de dood.
> Lees meer.

Wat maakt een leven zo duur?

Over de zorguitgaven is veel bekend. Bijvoorbeeld dat we in 2013 ruim 90 miljard euro aan de zorg hebben uitgeven. Hoewel bekend, is het bedrag zo hoog dat het veel mensen weinig meer zegt. Maar als we het omrekenen, wordt dat snel anders. Dan kost de zorg 10 miljoen euro per uur, 7 dagen per week, 24 uur per dag. Het totale basisonderwijs kost per jaar net zo veel als de zorg in zes weken. Het hoger onderwijs komt niet veel verder dan twaalf dagen zorg.

Zorguitgaven tijdens een mensenleven

De zorg kost niet alleen veel, maar de zorguitgaven blijken ook voortdurend toe te nemen, en veelal meer dan gedacht en verwacht. De zorg groeit sneller dan de welvaart, waardoor een steeds groter deel van de euro’s die we met z’n allen verdienen in de zorg terecht komt, inmiddels meer dan 15%.
> Lees meer.

Betere diagnostiek

De mogelijkheden van de diagnostiek zijn sterk toegenomen, vooral op het gebied van de beeldvormende technieken en het genetisch onderzoek. Daardoor is het mogelijk aandoeningen al in een vroeg stadium op te sporen, wat ertoe leidt dat we eerder met behandelingen kunnen starten en dat patiënten eventuele medicatie langer moeten gebruiken.
> Lees meer.

Dure behandelingen

Door technologische vernieuwingen is het mogelijk mensen te behandelen bij wie dat voorheen niet kon. Bovendien zorgen nieuwe technologieën ervoor dat behandelingen voor patiënten minder ingrijpend worden, waardoor ook meer mensen op hogere leeftijd dan voorheen daarvoor in aanmerking komen.
> Lees meer.

Waarom zijn dure geneesmiddelen zo duur?

Waarom zijn dure geneesmiddelen zo duur? De discussie over de (kwalitatieve) gezondheidswinst door het gebruik van zeer dure geneesmiddelen en hoeveel we daar met elkaar voor over hebben, is weer in volle hevigheid opgelaaid.
> Lees meer.

Van de wieg tot het graf verzorgd

De vraag van dit hoofdstuk had beter ‘Wat maakt een leven vol zorg zo duur?’ kunnen luiden. ‘Van de wieg tot het graf verzorgd’, zei Bert Haanstra al in zijn film Alleman over het leven in Nederland.
> Lees meer.

Over kosten en baten

De afgelopen decennia zijn de collectief gefinancierde zorguitgaven twee keer sneller gegroeid dan de economie. In tijden van bezuinigingen zien we dat de gezondheidszorg een steeds groter aandeel opeist van de schaarse nationale middelen.

Kosteneffectiviteitsanalyses

In 2011 werd er in Nederland 89,4 miljard euro aan zorg uitgegeven en in 2013 liep dit op naar 94,2 miljard. Belangrijke oorzaken van de stijgende zorguitgaven zijn de toenemende groei van de diagnostische en therapeutische mogelijkheden in combinatie met een vergrijzing van de bevolking.
> Lees meer.

Grenzen stellen

Wie bepaalt of de kosten van een behandeling de baten ervan onaanvaardbaar overstijgen? Doen politici dat, een speciale commissie, de beroepsgroepen van medici, de zorgverzekeraars of bepalen de arts en zijn patiënt dat gezamenlijk in de spreekkamer? Wat is wenselijk en wat is haalbaar?
> Lees meer.

Ben ik soms te duur?

In de zomer van 2014 barstte het debat los over wat een extra gewonnen levensjaar maximaal mag kosten. Uit een recente enquête van ‘EenVandaag’ en de Orde van Medisch Specialisten blijkt dat 59 procent van de specialisten een maximumbedrag vastgesteld wil zien.
> Lees meer.

Stoppen met behandelen

De discussie over de kosten van een mensenleven is een studeerkamerdebat en vindt niet plaats in de spreekkamer van Nederlandse medisch specialisten. In die spreekkamer spreken we nooit direct met patiënten over de kosten van een behandeling.
> Lees meer.

Ongelijkheid in de spreekkamer

In onze tijd wordt grote waarde gehecht aan de gedachte dat de keuzevrijheid van patiënten zoveel mogelijk gerespecteerd moet worden. Patiënten moeten centraal staan, aan het stuur en het roer draaien, copiloot zijn, noem maar op.
> Lees meer.

Ethische aspecten

Discussies over grenzen zijn vaak abstract. Toch kunnen concrete beslissingen niet uitblijven. Hoe moeilijk dat ook is. Zoals de vraag: ‘Wat hoort er wel in het pakket en wat niet?’ Een vraaggesprek over criteria en normatieve achtergronden.

Grenzen aan de grens

‘In de tijd van het rapport van de RVZ over de 80.000 eurogrens per QALY, stelden collega-ethici dat het abject is om aan een mensenleven een waarde te verbinden, dat elk mensenleven oneindig waardevol is.
> Lees meer.

Grenzen aan de solidariteit?

Wij geven steeds meer geld uit aan zorg. Als we dat op dezelfde manier blijven betalen als nu, zullen mensen met hoge inkomens meer gaan betalen voor mensen met lage inkomens, dragen gezonden meer bij aan de zorg voor (chronisch) zieken en gaan jongeren meer betalen voor de ouderen in de samenleving.
> Lees meer.

Is het onethisch om grenzen te stellen aan dure behandelingen in de zorg?

Een patiënte met een zeldzame erfelijke ziekte vecht voor haar leven en zij kan die strijd misschien voor langere tijd winnen als zij een zeer dure behandeling krijgt. De behandeling wordt echter niet vergoed door de basisverzekering.
> Lees meer.

Solidariteit: een toverwoord?

Bij het onderwerp van dit cahier struikelen we over heel veel verschillende ethische discussies. De vragen lopen ook nogal eens door elkaar heen. Daarom is het belangrijk om er systematiek in aan te brengen, om te voorkomen dat we door de bomen het bos niet meer zien.
> Lees meer.